ฅนใต้สร้างสุข [The Southern Happyness Action Networks]

ผ่านมากว่า 1 สัปดาห์แล้วที่ได้มีโอกาสลงพื้นที่ร่วมเรียนรู้กับพื้นที่โครงการร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ จังหวัดนครศรีธรรมราช
ในเวทีถอดบทเรียนการดำเนินงานโครงการ งวดที่ 1 ในวันที่ 27 พฤศจิกายน 2554  ณ ห้องสมุดประชาชน จังหวัดนครศรีธรรมราช
โดยผู้เข้าร่วมเป็นพื้นที่ดำเนินการโครงการร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ ซึ่งมีพี่เลี้ยงติดตามสนับสนุนฯ คือ อ.นัยนา หนูนิล จาก ม.วลัยลักษณ์(6)
และ คุณวิเชียร ไทยเจริญ(3) รวมแล้ว 9 พื้นที่ 9 โครงการ
          การดำเนินการประชุมเริ่มตั้งแต่เช้า ส่วนผมได้ไปเข้าร่วมเรียนรู้ในภาคบ่าย ห้องประชุมตั้งอยู่บนชั้น 2 ของ ห้องสุมดประชาชน
ผู้เข้าร่วมประชุมพร้อมเพรียงทั้งพี่เลี้ยงติดตามที่มีทั้ง  อ.นัยนา หนูนิล คุณวิเชียร ไทยเจริญ อ.จำนง หนูนิล และ พี่กำไล สมรักษ์
สำหรับภาคบ่าย กระบวนการถอดบทเรียนก็ให้พื้นที่ได้เล่ากิจกรรมที่ได้ดำเนินการ ผลที่ได้ ปัญหาอุปสรรค
โดยจะมีทีมพี่เลี้ยงทั้ง 4 ท่านร่วมตั้งคำถาม แลกเปลี่ยนและให้ข้อเสนอแนะ
ซึ่งมี 3 โครงการนำเสนอ เริ่มจาก
1. โครงการฟื้นฟูอนุรักษ์คลองท่าซักและป่าชายเลน เล่ากิจกรรมโดย ผญ.สมคิด อิตกี
โดยกิจกรรมที่มีการดำเนินการแล้วในงวดที่ 1 ได้แก่  การปลูกป่าชายเลน การทำน้ำยาอเนกประสงค์  การทำ EM Ball  และการรณรงค์ไม่ทิ้งขยะ
มีกลไกการดำเนินงาน  ใช้คณะกรรมการหมู่บ้าน  โดยใช้การประชุมประจำเดือนในการติดตามความก้าวหน้าโครงการ ทั้งนี้จะมีการให้เด็กเยาวชนมาเล่ากิจกรรมที่ได้ดำเนินการในการประชุมประจำเดือนด้วย  สำหรับปัญหาอุปสรรค ได้แก่ปัญหาการเมืองในพื้นที่เนื่องจากเพิ่งมีการเลือกตั้งผู้ใหญ่บ้านแล้วเสร็จ  และปัญหาน้ำท่วมในพื้นที่
ข้อเสนอแนะจากการแลกเปลี่ยน
- ไม่ควรเนินกิจกรรมการรณรงค์มากนัก แต่เน้นกระบวนการสร้างผู้นำในชุมชน
- ควรเสริมด้วยการทำป้ายบอกคุณภาพน้ำ เพื่อกระตุ้น สร้างการเรียนรู้ของชุมชน
- สำหรับแกนนำเยาวชนที่ร่วมทำกิจกรรม ควรมีการให้รางวัลเพื่อสร้างขวัญกำลังใจ
- ควรเพิ่มกระบวนการคัดแยกขยะโดยให้เชื่อมประสานกับโรงเรียน
- โจทย์สำคัญ คือ การพยายามในการสร้างวิถีใหม่ในบ้าน โรงเรียน มัสยิด
- ปรับเปลี่ยนกระบวนการประชุมโดยเน้นข้อมูลจากฐานล่าง
- ใช้เวทีประชุมประจำเดือนเป็นห้องเรียนของชุมชน
2. โครงการริมรั้วปลอดพิษ เศรษฐกิจพอเพียง ลดเสี่ยงโรคภัย เล่าเรื่องราวโดย ผญ.ศันสนีย์  ทองเพ็ง
เป้าหมายสำคัญของโครงการคือการสร้างความสามัคคี และการลดการใช้สารเคมี
กิจกรรมที่ได้ดำเนินการแล้ว ได้แก่ การแบ่งโซนพื้นที่ในการดูแล  การลงแชร์ตัดหญ้า  การใช้สมุนไพรกำจัดแมลง  การทำแปลงสาธิต การปลูกผัก
ผลที่ได้ การลดค่าใช้จ่ายจากการซื้อสารเคมีฉีดหญ้า  การลดการใช้สารเคมี เกิดการรวมกลุ่มของคนแบบไม่เป็นทางการ
เกิดคำถามในชุมชนว่าตัดหญ้าทำไม ?
ปัญหาอุปสรรค ได้แก่ ฝนตกหนักทำให้พืชผักเสียหาย
ข้อเสนอแนะ
- ควรมีการทำกิจกรรมกับกลุ่มผู้ใช้สารเคมี  เช่น การชักชวนให้มาแชร์แรง
- เพิ่มกลยุทธ์การขึ้นป้ายประชาสัมพันธ์
- การเปรียบเทียบค่าใช้จ่าย กรณีการใช้สารเคมี
- กิจกรรมปลูกผักปลอดสารพิษ ก็ปรับมาเป็นปลูกผักชายคา
3. โครงการชุมชนเกษตรอินทรีย์เพื่อสุขภาพที่ดี วิถีเศรษฐกิจพอเพียง  เล่าเรื่องโดย คุณผาสุข พรมเดช
กิจกรรมที่ได้ดำเนินการ
- การประชุมชี้แจง
- การอบรมทำนาอินทรีย์
- การอบรมการทำน้ำหมัก
- การทำนาอินทรีย์ - การทำแปลงสาธิตประมาณ 2 ไร่
ปัจจุบันมีสมาชิกกลุ่มทำนาอินทรีย์ปลูกผักปลอดสารพิษรวมประมาณ 80 คน
ผลที่ได้
- มีการทำนาอินทรีย์  การลงแขกทำนา
- การลดการใช้สารเคมี
- การหาเมล็ดพันธุ์แทนการซื้อ
ปัญหาอุปสรรค
- น้ำท่วม
- รถไถมาไถที่นาล่าช้า
- เจ้าของแปลงสาธิตปลูกผักเลิกให้เช่า
ข้อเสนอแนะสำหรับการดำเนินโครงการ
- ออกแบบวิถีทำนาของพื้นที่ว่าต้องมีอะไรเพิ่มบ้าง
- เพิ่มวิธีในการได้เมล็ดพันธุ์พืชผักแบบโบราณ
- การสร้างทีมแกนนำขยายผล
- ฟื้นพิธีกรรมในการทำนา เพื่อเพิ่มพลังภายในให้โครงการ
- ทำข้อมูลเรื่องพันธุ์ข้าวที่เหมาะสมกับพื้นที่
ช่วงท้ายท่าน ผอ.กศน.เมืองนครศรีธรรมราช ก็ได้เข้ามาพบปะกับผู้เข้าร่วมประชุม และร่วมถ่ายรูปร่วมกัน
และท้ายสุดก็เป็นการตรวจเอกสารรายงานงวดที่ 1 ของโครงการ โดยพี่เลี้ยงและมีผมช่วยตรวจความเรียบร้อยและตอบข้อซักถาม
ทั้งการรายงาน ส.1 ง.1 และใบเสร็จการดำเนินงานต่างๆ

การจัดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของพื้นที่ มีพี่เลี้ยงโครงการเป็นคุณอำนวย ของทีมจังหวัดนครศรีธรรมราชนับเป็นตัวอย่างสำหรับการเรียนรู้ที่น่าสนใจยิ่ง